Niezaprzeczalnie pracownik ma prawo do urlopu, w tym 14 dni nieprzerwanego urlopu. Zdarzać się jednak mogą sytuacje, w których ten urlop może zostać mu przerwany przez pracodawcę. Oczywiście nie jest to zupełnie dowolne, a kiedy może się zdarzyć i co się z tym wiąże przeczytają Państwo w niniejszym wpisie.
Możliwość odwołania pracownika z urlopu
Możliwość taka przewidziana została wprost w kodeksie pracy. Art. 167 § 1 kodeksu pracy mówi wyraźnie, że pracodawca może odwołać pracownika z urlopu tylko wówczas, gdy jego obecności w zakładzie wymagają okoliczności nieprzewidziane w chwili rozpoczynania urlopu. Obecność pracownika w miejscu pracy musi być zatem konieczna.
Choć przepis nie wskazuje o jakie okoliczności nieprzewidziane w chwili rozpoczęcia urlopu chodzi to nie ma wątpliwości co do tego, że chodzi tu głównie o awarie, kataklizmy, które wymagają natychmiastowych działań i tego rodzaju czynniki. Wyobraźmy sobie np. atak hakerski w firmie, czy pracodawca będzie miał prawo odwołać z urlopu jedynego informatyka w firmie? Wydaje się, że jak najbardziej, w takiej sytuacji będzie to uzasadnione albo inny przykład odwołanie księgowej gdy w firmie zaczyna się niezapowiedziana kontrola skarbowa.
Należy jednak pamiętać, że ocena potrzeby odwołania z urlopu wypoczynkowego należy do pracodawcy, a pracownik nie może tego, co do zasady, kwestionować.
Odmowa stawienia się pracy
Pracodawca odwołuje pracownika z urlopu przekazując mu polecenie służbowe stawienia się do pracy w określonym terminie, które to polecenie jak każde inne pracownik powinien wykonać. Odmowa stawienia się do pracy może stanowić w konkretnych okolicznościach naruszenie podstawowych obowiązków pracowniczych. Oznacza to, że odmowa taka może wiązać się nawet ze zwolnieniem dyscyplinarnym takiego pracownika.
Jak odwołać pracownika z urlopu?
Przepisy nie mówią jak pracodawca ma wydać polecenie. Odwołać pracownika z urlopu może w każdej formie, a więc telefonicznie czy mailowo. Trzeba jednak pamiętać, że skuteczne odwołanie pracownika z urlopu wymaga od pracodawcy złożenia jednoznacznego oświadczenia woli w sposób pozwalający pracownikowi zapoznać się z jego treścią. Pracownik nie ma obowiązku odbierania telefonów od pracodawcy ani sprawdzać skrzynki mailowej. Wyjątkiem będzie sytuacja, w której z wewnątrzzakładowych przepisów prawa pracy obowiązek taki będzie wynikał. Dotyczyć on może oczywiście szczególnych, z punktu widzenia funkcjonowania zakładu pracy, pracowników, jak np. kadry zarządzającej.
Urlop na żądanie po odwołaniu z urlopu
Pracownicy wielokrotnie próbują uniknąć stawienia się do pracy jeżeli pracodawca odwołuje ich z urlopu, który spędzają w jakimś pięknym miejscu. Sposobem na to wydawać się może sięganie do instytucji udzielenia urlopu na żądanie, ale – od razu wyjaśniam – sposobem nieskutecznym. Uznaje się bowiem, że jeśli spełnione są przesłanki uzasadniające odwołanie pracownika z urlopu, należy uznać, że pracownik nie powinien żądać udzielenia tzw. urlopu na żądanie. Takie zachowanie pracownika jest bowiem sprzeczne z zasadami współżycia społecznego.
Koszty odwołania pracownika z urlopu
Przepis stanowi, że pracodawca jest obowiązany pokryć koszty poniesione przez pracownika w bezpośrednim związku z odwołaniem go z urlopu. Przepis nie precyzuje o jakie koszty dokładnie chodzi. Będą to z pewnością wszystkie te koszty, które pracownik poniósł, wykonując polecenie powrotu do pracy, których zakres może być różny w zależności od sytuacji, miejsca, w którym przebywa pracownik, charakteru jego wypoczynku itd. Jeżeli np. pracownik poniósł koszt wycieczki i nie ma możliwości zapłaconych kwot odzyskać pracodawca powinien te koszty mu zwrócić. Statystycznie najczęściej kosztami, które musi pokryć pracodawca są koszty przejazdów czy lotów bo te są bezsprzecznie związane z wykonaniem polecenia powrotu do pracy.
Nie oznacza to jednak, że wszystkie koszty urlopu będą podlegały zwrotowi bo przykładowo jeżeli pracownik kupił sobie sprzęt do nurkowania w Egipcie to mimo odwołania pracownika z urlopu koszt sprzętu nie będzie obciążał pracodawcy. To samo będzie dotyczyło zakupu odzieży, kosztów szczepień poniesionych przez pracownika itd. Tego rodzaju koszty nie wykazują bowiem charakteru bezpośredniego.
Czy pracodawca musi pokryć koszty powrotu rodziny pracownika?
To zależy. Nie zawsze pracodawca będzie musiał pokryć te koszty. Natomiast są sytuacje, w których uznaje się, że pracodawca musi sfinansować także powrót członków rodziny pracownika wraz z nim. Proszę mieć na względzie przypadek, w którym pracownik wyjechał z małoletnim synem, który pozostaje wyłącznie pod jego opieką. Oczywiste jawi się w tej sytuacji to, iż pracodawca musi zwrócić także koszt powrotu dziecka wraz z pracownikiem. Podobnie będzie wówczas gdy z pracownikiem na urlopie jest osoba niepełnosprawna czy chora i wymagająca jego opieki.
Urlop jest prawem pracownika, czymś co gwarantuje mu kodeksu pracy. Jak Państwo jednak widzicie nie jest tak, że pracownik wyjeżdżając na urlop jest w 100 % pewny, że nie będzie musiał z niego pilnie wrócić. Przepisy przewidują bowiem instytucję odwołania z urlopu, którą starałam się Państwu – z uwagi na trwający wciąż sezon urlopowy – przybliżyć powyżej. Mam nadzieję, że informacje te okażą się dla Państwa przydatne.
